INFORMACJA

  WAŻKI nasza pasja

 

To nowa odsłona strony Vedi.manifo.com istniejącej od 2012 r. pod zmienionym tytułem. To kontynuacja prezentacji naszych obserwacji ważek, zarówno zdjęć  jak i spostrzeżeń. Zmianie uległa nie tylko szata graficzna ale również treść. Strona jest w budowie. Za możliwe niedogodności przepraszamy.


Aktualizacje

Szablak południowy - Sympetrum meridionale

Ważki te można obserwować nad płytkimi, szybko nagrzewającymi  zbiornikami wodnymi, takimi jak żwirownie, glinianki i stawy. 

Obserwowaliśmy szablaki południowe nad dużym, płytkim jeziorem Rakutowskim. 

Szablak krwisty - Sympetrum sanguineum

Jest gatunkiem pospolitym. Zasiedla wody stojące i wolno płynące. Może się rozmnażać nawet w zbiornikach okresowych. Z własnych obserwacji wynika, że w 2016 r. złożyły jaja nad małym, całkowicie wyschniętym od 2 lat zbiornikiem. Opady atmosferyczne w okresie zimowo-wiosennym 2017 r. wypełniły wodą zbiornik, a w czerwcu nastąpiły przeobrażenia tej ważki.

Można go spotkać również nad zbiornikami dystroficznymi.

Szablak przypłaszczony - Sympetrum depressiusculum

 

Lecicha pospolita - Orthetrum cancellatum

To średniej wielkości ważka, o długości ciała 46 mm i rozpiętości skrzydeł dłuższych 78 mm i krótszych 72 mm. Występuje pospolicie. Preferuje wody stojące: stawy, jeziora, torfianki, żwirownie. Występuje także nad wolno płynącymi strumieniami. Obserwowaliśmy cały cykl rozwoju nad rzeczką Rudą gdzie jest bardzo liczna. 

Lecicha białoznaczna - Orthetrum albistylum

Zasiedla wody stojące z małą ilością roślin i niezbyt głębokie, szybko się nagrzewające i nasłonecznione. Przebywa nad jeziorami w miejscach z  płytką strefą brzegową, choć można tą ważkę spotkać na środku dużego ale bardzo płytkiego jeziora  Rakutowskiego. Ponadto występuje nad zbiornikami antropogenicznymi: piaskownie, żwirownie, stawy. Gatunek tej ważki nie zasiedla zbiorników wodnych zanieczyszczonych - choćby w minimalnym stopniu - związkami chemicznymi stosowanymi przy produkcji roślin uprawnych.

Lecicha mała - Orthetrum coerulescens 

Z naszych obserwacji wynika, że ważka ta preferuje głównie małe strumienie, kanały i rowy z szybko nagrzewającą się czystą, dobrze natlenioną, wolno płynącą wodą. Wybiera miejsca ciepłe, osłonięte od wiatru z dużym, całodziennym nasłonecznieniem. W miejscach tych brzegi cieków nie są zarośnięte krzewami i drzewami, a porasta je roślinność łąkowa. Stałym miejscem jej występowania i rozrodu jest rzeczka Ruda, oraz Zaborski Park Krajobrazowy gdzie przebywa w tych samych miejscach, co szablak przepasany (Sympetrum pedemontanum).

Lecicha południowa - Orthetrum brunneum

Gatunek ten preferuje głównie małe strumienie, kanały i rowy o czystym piaszczystym dnie pozbawionym roślinności, z płytką, szybko nagrzewającą się czystą, dobrze natlenioną, wolno płynącą wodą. Powyższe warunki w 2015 r. spełniał mały odcinek rzeczki Rudej. W następnym roku już ich tam nie było, gdyż dno w tym miejscu było za sprawą bobrów pokryte grubą warstwą osadu. W 2016 obserwowaliśmy rozród nad płytkim wąskim przepływem pomiędzy dwoma dużymi zbiornikami na żwirowni w Dębie. Kilka osobników spotkaliśmy nad jeziorem Rakutowskim.

Szklarka zielona - Cordulia aenea

Zasiedla zbiorniki wszelkiego typu i występuje pospolicie.

Miedziopierś żółtoplama - Somatochlora flavomaculata

Zasiedla wody stojące, głównie torfowiska, choć widujemy je również nad jeziorami Rybnica, Łąki, Łuba, Święte i Mętne.

Miedziopierś metaliczna - Somatochlora metallica

Zasiedlają wody stojące na przykład jeziora, żwirownie, stawy, a także dystroficzne torfowiska. Wody wolno płynące takie jak rowy i strumienie są również miejscem ich bytowania i rozrodu.

Ważka ruda - Libellula fulva

Zasiedla wody wolno płynące, różnego rodzaju strumienie, kanały oraz wody stojące np. jeziora. Liczna populacja tej ważki występuje nad rzeczką Rudą, a także nad jeziorem Łąki.


Ważka czteroplama - Libellula quadrimaculata

Występuje nad wszelkiego rodzaju wodami stojącymi oraz wolno płynącymi. 

Ważka płaskobrzucha - Libellula depressa

Występuje nad wodami stojącymi. Zasiedla zbiorniki nowe, niezarośnięte roślinnością, takie jak żwirownie, stawy. 

Ważki te są często widziane z dala od wody, gdyż często migrują. 

Żagnica jesienna - Aeshna mixta

Zasiedla różnego typu zbiorniki z wodą stojącą jak i wolno płynącą, z wysoką roślinnością szuwarową: trzciny i tatarak. Obecnie jest powszechna nawet nad zbiornikami dystroficznymi.


Żagnica sina - Aeshna cyanea

Występuje w wodach stojących i wolno płynących wszelkiego rodzaju, w tym w stawach i oczkach ogrodowych. Obserwowaliśmy liczne przeobrażenia tej ważki nad małą "plamą" wody na bagnie wysokim. Ich tereny łowieckie są bardzo rozległe i najczęściej znajdują się w lasach i ogrodach, w znacznej odległości od wód. Samice składają również jaja na znacznej wysokości i 2-3 metrowym oddaleniu od wody.

 

Żagnica wielka - Aeshna grandis

Ta duża ważka. Występuje nad wszelkiego typu wodami stojącymi i wolno płynącymi od bardzo małych do dużych zbiorników. 


Żagnica ruda - Aeshna isoceles

To dość duża ważka, o długości ciała 73 mm i rozpiętości skrzydeł dłuższych 96 mm i krótszych 90 mm.

Występuje głównie nad czystymi wodami stojącymi z dobrze rozwiniętą roślinnością lądową i roślinnością nadbrzeżną. Czasami występuje także nad wolno płynącymi strumieniami - rzeczka Ruda. Gatunek występuje również na torfowiskach o porównywalnej roślinności i dobrej jakości wody - Rezerwat Przyrody Mętne. 

 

Żagnica południowa - Aeshna affinis

Zasiedla wody stojące. Na zbiornikach okresowo wysychających zwykle tandemy składają jaja w wyschniętym, odsłoniętym dnie. Natomiast nad zbiornikami, które nie wysychają tandemy składają jaja w naturalnych zagłębieniach terenu poza zbiornikiem i roślinnością szuwarową nawet wówczas gdy brzeg jest o 40 - 50 cm wyżej niż lustro wody. Nad tak dużym zbiornikiem jakim jest jezioro Rakutowskie tandemy składają jaja w miejscach gdzie dno wystaje ponad lustro wody i w większości przypadków miejsca te są dość wilgotne.


Żagniczka wiosenna - Brachytron pratense

Zasiedla wody stojące takie, jak stawy, jeziora, torfowiska, żwirownie bogate w roślinność np. trzcinę pospolitą i dobrze nasłonecznione. Terytorialne samce bardzo sprawnie latają na niskiej wysokości pomiędzy pędami trzciny w poszukiwaniu samicy, często wzlatując ponad nie. W ich menu nie brakuje biedronek.

 

Łątka dzieweczka - Coenagrion puella

Występuje powszechnie na wszelkiego typu zbiornikach z wodą stojącą, a także nad wodami wolno płynącymi.


Łątka wczesna - Coenagrion pulchellum

Występuje w wodach stojących, a także w wodach wolno płynących - leśna rzeczka Ruda. Występuje nad zbiornikami takimi, jak stawy, żwirownie, torfianki oraz płytkie miejsca w strefie przybrzeżnej większych jezior np. jezioro Rakutowskie. 

Łątka halabardówka - Coenagrion hastulatum

Występuje nad różnymi wodami stojącymi z bogatą i zróżnicowaną roślinnością, także nad wodami kwaśnymi - torfowiska, zbiorniki dystroficzne. Obserwacje całego cyklu rozwoju łątki halabardówki prowadziliśmy również nad leśną rzeczką Ruda powyżej spiętrzenia.


Oczobarwnica większa - Erythromma najas

Występuje dość pospolicie. Preferują wody stojące: stawy, jeziora, torfianki, żwirownie, oraz wody wolno płynące. Obserwowaliśmy cały cykl rozwoju nad rzeczką Ruda.  W miejscach występowania tej ważki dość istotną rolę odgrywa występowanie roślin wystających nad powierzchnię lub leżących na niej.

Oczobarwnica mniejsza - Erythromma viridulum

Preferuje wody stojące, ale występuje także nad  wodami wolno płynącymi z roślinnością rosnącą w wodzie, pływającymi roślinami liściastymi i wychodzącymi nad powierzchnię.

Występuje nad zbiornikami takimi, jak stawy, żwirownie, torfianki oraz płytkie miejsca w strefie przybrzeżnej większych jezior. Występuje nad leśną rzeczką Ruda powyżej spiętrzenia.

Gadziogłówka pospolita - Gomphus vulgatissimus

Występuje głównie nad wodami płynącymi przez niziny i równiny, od małych po szersze potoki, kanały po różnej szerokości rzeki. Może występować na obszarach przybrzeżnych jezior i żwirowni. Najważniejszym czynnikiem występowania tej ważki w danym miejscu jest stosunkowo drobny, zazwyczaj piaszczysty lub mulisty substrat w miejscach, w których siedlisko mają larwy.

Gadziogłówka żółtonoga - Gomphus flavipes

Występuje w dolinach dużych, nizinnych rzek. Spotkane pojedyncze dorosłe osobniki tej ważki poza dolinami rzecznymi to osobniki zaleciałe.

Nimfa stawowa - Enallagma cyathigerum

Zasiedla różnego typu wody stojące, przede wszystkim jeziora (w tym lobeliowe), zbiorniki dystroficzne, stawy. Gatunek zasiedlający chętnie zbiorniki pochodzenia antropogenicznego takie, jak żwirownie, torfianki, rowy.

Cały cykl rozwoju obserwowaliśmy nad leniwie płynącą, leśną rzeczką Ruda powyżej progu.


Pióronóg zwykły - Platycnemis pennipes

Zasiedla wszelkiego rodzaju wody wolno płynące takie, jak rzeki i strumienie z drobnymi roślinami wodnymi. Wody stojące są również miejscem występowania tej ważki i są to: jeziora, starorzecza, żwirownie i torfianki.

Tam gdzie występują świtezianki występuje pióronóg zwykły, ale prawie zawsze jest tak, że tam gdzie występuje pióronóg zwykły nie zawsze występują świtezianki - np. wody stojące. 

Pałątka pospolita - Lestes sponsa

Preferuje wody stojące takie jak, płytkie miejsca w strefie przybrzeżnej jezior, różnego rodzaju stawy, rowy i torfowiska, żwirownie. Można ją obserwować nad wolno płynącą rzeczką Rudą. Tymczasowe wysychanie stawów nie ma wpływu na przetrwanie jaj. 

Pałątka niebieskooka - Lestes dryas

Występuje nad płytkimi wodami stojącymi, bogatymi w roślinność takimi, jak małe śródpolne stawy, żwirownie. Podobnie jak L. barbarus nie waha się składać jaj na roślinach rosnących na okresowo wysychających zbiornikach. 

Pałątka południowa - Lestes barbarus

Występuje na wszelkiego typu płytkimi wodami stojącymi, bogatymi w roślinność takimi, jak małe, śródpolne stawy, żwirownie. Licznie występuje na torfowiskach. Nie waha się składać jaj w rośliny rosnące na bardzo małych, okresowo wysychających zbiornikach. Licznie występuje na jeziorze Rakutowskim w strefie przybrzeżnych łąk turzycowych. 

Pałątka mała - Lestes virens

Występuje nad wodami stojącymi. Preferuje małe, płytkie zbiorniki wodne, strefę przybrzeżną większych jezior, żwirowni i torfianek porośniętą roślinnością szuwarową. Występuje także nad zbiornikami dystroficznymi.  

Pałątka zielona - Chalcolestes viridis

Występuje nad wszelkiego typu wodami stojącymi i wolno płynącymi. Preferuje małe, płytkie zbiorniki wodne, strefę przybrzeżną większych jezior, żwirowni i torfianek. Licznie występują nad zbiornikami dystroficznymi oraz nad małą rzeczką Rudą. Warunkiem sprzyjającym występowaniu pałątki zielonej jest występowanie drzew i krzewów, których gałęzie zwisają nad lustrem wody. 

Husarz ciemny - Anax parthenope

Występuje nad dużymi jak i mniejszymi zbiornikami wodnymi i są to jeziora, zbiorniki dystroficzne (jezioro Mętne) i antropogeniczne takie, jak  żwirownie i torfianki. Występuje również nad małymi rzekami np.: Ruda i Struga Rybnicka.

Husarz władca - Anax imperator

To duża ważka, o długości ciała 78 mm i rozpiętości skrzydeł dłuższych 109 mm i krótszych 106 mm. Zasiedla wody stojące i wolno płynące. 

 Najczęściej są to jeziora, zbiorniki antropogeniczne, śródpolne oczka oraz zbiorniki dystroficzne.

Straszka pospolita - Sympecma fusca

Występuje nad małymi, płytkimi zbiornikami wodnymi. Jest obecna nad płytkimi, rozległymi brzegami większych jezior i żwirowni, a także na torfowiskach. Występuje nad rzeczką Rudą tworzącą szerokie rozlewisko przed progiem. 

Straszka pospolita i jej "kuzynka" straszka syberyjska są ważkami zimującymi w postaci imago. Rozród następuje z nastaniem słonecznych, ciepłych dni i ma to miejsce już w połowie kwietnia. Jeżeli zima była długa i mroźna rozród następuje później i może trwać do pierwszej dekady lipca. Przeobrażenia następują z początkiem lata i trwają do jego połowy.

Straszka syberyjska - Sympecma paedisca

Występuje nad różnymi wodami stojącymi. Lubi miejsca płytkie z czystą wodą. Cały cykl rozwoju tej ważki między innymi obserwowaliśmy nad tak dużym zbiornikiem, jakim jest jezioro Rakutowskie. Są tam znacznie liczniejsze od straszki pospolitej (Sympecma fusca). Nie są to miejsca zbyt gęsto porośnięte roślinnością. W roku 2016 czy 2018 rozród rozpoczęły w pierwszej połowie kwietnia, a pod koniec drugiej dekady czerwca pojawiło się nowe pokolenie. 

Tężnica mała - Ischnura pumilio

Zasiedla wody płytkie, czyste i świeże. 

Miejscem jej występowania jest płytkie jezioro Rakutowskie (pow. 300 ha) w części ze skąpą roślinnością, a także w miejscach z bogatą szatą roślinną. Bytuje nad śródpolnym zbiornikiem z przepływową wodą ze źródła, a także nad małym stawem, który przez 2 lata był całkowicie wyschnięty. Rowek odprowadzający wodę z jeziora Mętne jest również miejscem jej rozwoju. Jest obecna nad płytkim zbiornikiem antropogenicznym - żwirownia Ostrowitko.

Tężnica wytworna - Ischnura elegans

Zasiedla wody stojące oraz wolno płynące z wyjątkiem wód o odczynie kwaśnym.

Samice są ciekawie i pięknie ubarwione, nic dziwnego, że ustalono aż pięć form ich występowania. 

Takie sytuacje jak na zdjęciu obok nie są sporadyczne nad jeziorem Rakutowskim. 

Szablak żółty - Sympetrum flaveolum

To średniej wielkości ważka, o długości ciała 40 mm i rozpiętości skrzydeł dłuższych 64 mm i krótszych 62 mm. Zasiedla ciepłe wody stojące. 

Pojedyncze osobniki można często spotkać z dala od zbiorników, nad którymi się rozmnaża.

Zalotka czerwonawa - Leucorrhinia rubicunda

Zasiedla wody stojące: zbiorniki dystroficzne, torfowiska, śródleśne bagna.

W 2018 roku spotkaliśmy 6 samców i 3 samice nad nietypowym dla niej zbiornikiem w trakcie rozrodu. Był to jeden ze starszych zbiorników na żwirowni Ostrowitko. Porośnięty w 75% trzciną, o głębokości 40-60 cm z warstwą osadu na dnie.  Trudność w obserwacji pojawienia się przeobrażeń może sprawić fakt, że larwy "zimują" 2, a wg  innych źródeł 3 lata. W tym czasie może dojść do wyschnięcia zbiornika i wyginięcia larw.

Łunica czerwona - Pyrrhosoma nymphula

Miejscem bytowania są wolno płynące strumienie. Ostatniego lata spotkaliśmy kilkanaście par podczas rozrodu nad lobeliowym jeziorem Moczadło oraz nad dystroficznym zbiornikiem, nad którym występuje również Nehalennia speciosa.

Zalotka torfowcowa - Leucorrhinia dubia

Występuje nad wodami stojącymi o odczynie kwaśnym, gdzie występują torfowce.

Zalotka większa - Leucorrhinia pectoralis

Choć nazwa wskazuje, że jest "większa", to jej długość wynosi 43 mm i rozpiętość skrzydeł dłuższych 72 mm i krótszych 70 mm. Jest również  przystosowana do różnorodnych zbiorników wodnych, ale nie występuje nad jeziorami lobeliowymi. W miejscu występowania jest mniej liczna, niż ma to miejsce w przypadku L. albifrons.

Zalotka spłaszczona - Leucorrhinia caudalis

Występuje w wodach stojących, bogatych w roślinność podwodną, zwykle w połączeniu z pływającą roślinnością liściastą.  Strefa brzegowa najlepiej gdy jest porośnięta trzcinami, turzycami, sitowiem, skrzypami lub podobnymi oraz w pobliżu rosną krzewy  i/lub drzewa.

Zalotka białoczelna - Leucorrhinia albifrons

Zasiedla zbiorniki dystroficzne i potorfowe, jeziora lobeliowe, jeziora położone w pobliżu lasu, a także starsze zbiorniki pożwirowniane. Choć jest niewielka, o długości 40 mm i rozpiętości skrzydeł dłuższych 63 mm i krótszych 60 mm, to jest najbardziej przystosowaną do różnorodnych zbiorników wodnych zalotką.

Szablak czarny - Sympetrum danae 

To jedna z mniejszych ważek należąca do ważek różnoskrzydłych. Długość ważki to 35 mm, a rozpiętość skrzydeł dłuższych to 56 mm i 54 mm krótszych.

Szklarnik leśny - Cordulegaster boltonii

Zasiedla odcinki rzek płynących przez tereny leśne, o szybkim do umiarkowanego przepływie i czystym żwirowym dnie.

Żagnica torfowcowa - Aeshna subarctica

Ważka kwaśnych wód z występującymi w nich torfowcami.

Trzepla zielona - Ophiogomphus cecilia

U dojrzałych osobników jedynie oczy pozostają zielone.

Przeniela dwuplama - Epitheca bimaculata

Dojrzała przeniela dwuplama to ważka skryta, o pięknym kolorze oczu.

Przeniela dwuplama - Epitheca bimaculata miejsce rozrodu i bytowania.

Smaglec ogonokleszcz - Onychogomphus forcipatus

Piękna i najszybciej latająca ważka.

Lot szklarnika leśnego jest szybki, ale to jest nic 

w porównaniu z prędkością z jaką lata

smaglec ogonokleszcz szukając samicy.

Żagnica torfowa - Aeshna juncea

Jest to dla nas nowy gatunek, spotkany w 2018 r.

Iglica mała - Nehalennia speciosa

Te najmniejsze nasze ważki były jeszcze 

pod koniec lipca 2018 roku.

Pośród wielu osobników dorosłych zajętych rozrodem, przebywały także juwenilne

iglice małe. 

Szablak przepasany - Sympetrum pedemontanum  

To najmniejsza nasza ważka należąca do ważek różnoskrzydłych. Długość ważki w obserwowanej licznej populacji to 34 mm, a rozpiętość skrzydeł dłuższych to 55 mm i 52-53 mm krótszych.

Ubarwienie oraz zachowania rozrodcze
Szablaka przepasanego
Sympetrum pedemontanum
Obserwacje własne.

© 2018 Fotografie Elżbiety i Krzysztofa Lewandowskich
Wszelkie prawa zastrzeżone. Zdjęcia i tekst chronione prawem autorskim.
Kopiowanie, wykorzystywanie całości lub części zdjęć lub tekstu bez pisemnej zgody autorów zabronione.